Bazy Biblioteki Narodowej w systemie MAK

Bazy Biblioteki Narodowej w systemie MAK to starszy system udostępniania katalogów, bibliografii i kartotek tworzonych przez Bibliotekę Narodową. Nie jest to jedna baza, lecz wykaz kilkudziesięciu odrębnych zasobów, podzielonych m.in. na bibliografię narodową i bibliografie specjalne, katalogi centralne, zbiory specjalne, kartoteki do opracowania rzeczowego oraz bazy adresowe.

W systemie można znaleźć m.in. dawne bazy książek polskich, książek podziemnych, artykułów z czasopism, poloników zagranicznych, centralne katalogi czasopism i książek zagranicznych, Polską Bibliografię Bibliologiczną, Bibliografię Bibliografii Polskich oraz informacje o bibliotekach. Część z tych baz zachowała znaczenie jako źródło retrospektywne, ale MAK jest dziś systemem legacy. Bieżące dane bibliografii narodowej są udostępniane przede wszystkim przez współczesny Katalog BN i serwisy bibliograficzne Biblioteki Narodowej. Przykładowo Bibliografia Zawartości Czasopism jest od 1996 roku dostępna w Katalogu BN i nadal jest aktualizowana.

Najlepsze do:

• szukania starszych polskich rekordów bibliograficznych,
• pracy z historycznymi częściami bibliografii narodowej,
• szukania książek polskich wydawanych w określonych okresach,
• szukania druków podziemnych z lat 1976–1989,
• sprawdzania poloników wydanych poza granicami Polski,
• korzystania ze starszych wersji Bibliografii Zawartości Czasopism,
• szukania publikacji z zakresu bibliotekoznawstwa, bibliologii i informacji naukowej,
• korzystania z Polskiej Bibliografii Bibliologicznej i Bibliografii Bibliografii Polskich,
• szukania czasopism w Centralnym Katalogu Czasopism Polskich,
• sprawdzania dawnych zasobów Centralnego Katalogu Czasopism Zagranicznych; dostępna baza zawiera ponad 75 tys. rekordów i była aktualizowana jeszcze w 2023 roku,
• szukania książek zagranicznych zarejestrowanych w centralnych katalogach BN,
• badań nad historią polskiego ruchu wydawniczego i bibliografii,
• odnajdywania rekordów, które mogą być trudniejsze do wyszukania w nowym interfejsie Katalogu BN,
• prowadzenia szerszej kwerendy razem z Katalogiem BN, POLONĄ, NUKAT-em, Federacją Bibliotek Cyfrowych, WorldCat, Biblioteką Nauki i Google Scholar. MAK jest szczególnie użyteczny jako warstwa retrospektywna, natomiast do bieżącego wyszukiwania publikacji lepiej zaczynać od nowszych serwisów BN.

Na co uważać?

• jest to stary system Biblioteki Narodowej. Interfejs MAKWWW pochodzi z wcześniejszej generacji infrastruktury bibliotecznej i nie powinien być traktowany jako główny współczesny katalog BN,
• poszczególne bazy mają różne daty ostatniej aktualizacji. Przykładowo Centralny Katalog Czasopism Polskich posiada dane z listopada 2023 roku, natomiast dawna baza ISBN widoczna w MAK ma stan z 2015 roku.
• brak nowszego rekordu w MAK nie oznacza, że Biblioteka Narodowa go nie posiada; trzeba wtedy sprawdzić aktualny Katalog BN,
• część bibliografii jest nadal rozwijana, ale jej bieżące wersje zostały przeniesione do nowych serwisów. Bibliografia Zawartości Czasopism ma np. aktualne numery za 2026 rok poza starym środowiskiem MAK.
• system przechowuje przede wszystkim opisy bibliograficzne, a nie cyfrowe kopie publikacji,
• rekord może informować o istnieniu książki, czasopisma lub artykułu, ale nie prowadzić do pełnego tekstu,
• zakres poszczególnych baz jest bardzo różny i przed wyszukiwaniem trzeba ustalić, która baza odpowiada danemu typowi dokumentu,
• starsze interfejsy i kodowanie znaków mogą powodować problemy z wyświetlaniem polskich znaków,
• część adresów mak.bn.org.pl działa niestabilnie lub może być okresowo niedostępna,
• dla współczesnej bibliografii narodowej właściwym punktem startowym jest obecnie serwis Biblioteki Narodowej, który osobno udostępnia bibliografie książek, czasopism, artykułów, dokumentów elektronicznych, kartograficznych i dźwiękowych.