NPLP

Nowa Panorama Literatury Polskiej (NPLP) to platforma naukowa Instytutu Badań Literackich PAN służąca publikowaniu wyników badań literaturoznawczych w formie cyfrowej. Nie jest klasyczną encyklopedią ani bazą bibliograficzną. Materiały są organizowane w rozbudowane kolekcje poświęcone konkretnym pisarzom, utworom, epokom i problemom badawczym, które mogą łączyć teksty naukowe, leksykony, mapy, kalendaria, ilustracje, bibliografie i inne elementy.

Projekt rozwija Centrum Humanistyki Cyfrowej IBL PAN. NPLP określa swój model jako przejście od tradycyjnej encyklopedii do „syntezy rozproszonej”: poszczególne elementy kolekcji są połączone tematycznie i hiperlinkami, ale użytkownik może korzystać z nich także jako z samodzielnych opracowań. Publikowane są zarówno materiały przygotowane specjalnie dla platformy, jak i odpowiednio przekształcone wcześniejsze publikacje drukowane. Wszystkie treści naukowe przed publikacją podlegają recenzji.

Najlepsze do:

• szukania naukowych opracowań dotyczących literatury polskiej,
• badań nad twórczością konkretnych pisarzy, m.in. Bolesława Prusa, Henryka Sienkiewicza, Bolesława Leśmiana, Janusza Korczaka, Zbigniewa Herberta, Czesława Miłosza, Tadeusza Różewicza i Wisławy Szymborskiej,
• pracy nad konkretnymi utworami; przykładem jest rozbudowana kolekcja dotycząca „Lalki”, obejmująca leksykon, materiały o Warszawie Prusa i wypowiedzi pisarzy o powieści,
• badań nad romantyzmem, modernizmem, literaturą XIX–XXI wieku i literaturą Zagłady,
• korzystania z cyfrowych monografii naukowych, które nie są prostymi odpowiednikami książki w PDF, ale wykorzystują hiperłącza, materiały wizualne i struktury nawigacyjne,
• znajdowania leksykonów, słowników i kompendiów literaturoznawczych,
• badań biograficznych i biobibliograficznych dotyczących pisarzy oraz badaczy literatury,
• pracy z literackimi mapami i topografiami; platforma rozwija m.in. Atlas Literatury Zagłady i Atlas Polskiego Romantyzmu oraz wykorzystuje mapowanie w innych kolekcjach,
• szukania opracowań dotyczących humanistyki cyfrowej, naukowego edytorstwa cyfrowego, bibliografii cyfrowych, NLP i analizy danych o kulturze; osobna „Panorama literaturoznawstwa cyfrowego” omawia te zagadnienia jako monografia naukowa,
• korzystania z rozdziałów i artykułów posiadających własne DOI; np. części „Panoramy literaturoznawstwa cyfrowego” mają indywidualne identyfikatory DOI,
• prowadzenia szerszej kwerendy razem z Polską Bibliografią Literacką, Biblioteką Nauki, POLONĄ, RCIN, BazHum, CEJSH, Google Scholar i Repozytorium OPEN. NPLP daje przede wszystkim opracowania i interpretacje, podczas gdy te źródła lepiej nadają się do systematycznego wyszukiwania bibliografii oraz większej liczby publikacji.

Na co uważać?

• NPLP nie jest kompletną bazą polskiego literaturoznawstwa; zawiera wybrane, przygotowane przez zespoły badawcze kolekcje,
• zakres zależy od realizowanych projektów, dlatego nie każdy pisarz, okres lub problem literacki ma osobne opracowanie,
• platforma nie służy przede wszystkim do szukania pojedynczych artykułów z wielu czasopism; do tego lepsze są Biblioteka Nauki, BazHum, CEJSH, Google Scholar lub Polska Bibliografia Literacka,
• poszczególne kolekcje mogą mieć bardzo różną strukturę: od leksykonu i monografii po atlas, mapę, słownik czy cyfrową wystawę,
• część zawartości jest cyfrową adaptacją wcześniejszych publikacji drukowanych, a część powstała od początku dla środowiska cyfrowego. Informację o pochodzeniu materiału trzeba sprawdzać przy konkretnej kolekcji,
• nie wszystkie teksty mają DOI; identyfikatory są stosowane w wybranych publikacjach i kolekcjach,
• NPLP należy odróżnić od rozwijanej przez ten sam zespół platformy TEI Panorama. NPLP służy głównie cyfrowym monografiom i kolekcjom wiedzy, natomiast TEI Panorama jest rozwijana jako środowisko naukowych edycji cyfrowych tekstów.
• materiały wizualne, mapy i układ kolekcji są częścią argumentacji naukowej, więc korzystanie wyłącznie z pojedynczego tekstu znalezionego przez wyszukiwarkę może pomijać istotny kontekst całej kolekcji.