Historical Jewish Press

Historical Jewish Press (JPress) to cyfrowe archiwum historycznej prasy żydowskiej tworzone przez National Library of Israel we współpracy z Tel Aviv University. Gromadzi gazety i czasopisma wydawane przez społeczności żydowskie w różnych krajach i językach od XVIII wieku. Aktualna kolekcja obejmuje ponad 6,5 mln stron w 30 językach; hebrajska wersja serwisu podaje ponad 1000 tytułów.

Materiały pochodzą m.in. z Europy, Stanów Zjednoczonych, Ameryki Łacińskiej, państw arabskich i Palestyny/Izraela. Osobne kolekcje obejmują prasę jidysz, prasę hebrajską XIX wieku, prasę żydowską w Polsce, Rosji i Rumunii, prasę ladino oraz gazety społeczności żydowskich w krajach arabskich.

Najlepsze do:

• badań nad historią społeczności żydowskich od XVIII do XX wieku,
• szukania historycznej prasy w językach hebrajskim, jidysz, polskim, niemieckim, angielskim, francuskim, ladino i innych,
• badań nad historią Żydów w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej,
• szukania nazwisk, miejscowości, organizacji, partii politycznych i wydarzeń bezpośrednio w treści gazet,
• badań genealogicznych na podstawie ogłoszeń, nekrologów, wiadomości lokalnych i informacji personalnych,
• badań nad syjonizmem, Bundem, ruchem robotniczym, emigracją, życiem religijnym i kulturą żydowską,
• porównywania sposobu opisywania tych samych wydarzeń przez prasę różnych społeczności i w różnych językach,
• szukania materiałów dotyczących Zagłady, antysemityzmu, migracji i życia społecznego przed II wojną światową,
• badań nad prasą żydowską w Polsce; serwis ma osobną kolekcję zawierającą m.in. tytuły z Warszawy, Krakowa, Białegostoku, Lwowa, Łodzi i innych miast, a część materiałów pochodzi ze zbiorów Biblioteki Narodowej.
• przeszukiwania całych roczników dzięki OCR; system analizuje m.in. nagłówki, nazwiska autorów i treść artykułów, a wynik prowadzi bezpośrednio do odpowiedniej strony gazety,
• prowadzenia szerszej kwerendy razem z POLONĄ, Europeana Newspapers, ANNO, Deutsches Zeitungsportal, Gallica, Chronicling America, Compact Memory i Internet Archive. JPress jest szczególnie mocny w prasie żydowskiej i wielojęzycznej, natomiast pozostałe serwisy pozwalają uzupełnić kwerendę o prasę ogólną z tych samych krajów i okresów.

Na co uważać?

• kolekcja nie jest kompletną bibliografią całej historycznej prasy żydowskiej; jej twórcy nadal rozszerzają zasób i pozyskują kolejne tytuły od bibliotek oraz innych partnerów,
• dostępne roczniki poszczególnych gazet mogą mieć luki,
• część gazet jest zdigitalizowana tylko dla wybranych okresów; brak rocznika online nie oznacza, że National Library of Israel nie posiada go w wersji papierowej lub na mikrofilmie,
• OCR nie jest bezbłędny. Stare kroje pisma, jidysz i hebrajski, zniszczone egzemplarze, nietypowy układ kolumn oraz słaba jakość druku mogą powodować błędy rozpoznawania,
• brak wyniku dla nazwiska lub frazy nie oznacza więc, że nie występują one w gazecie,
• pisownia nazwisk i miejscowości może różnić się między językami, alfabetami i okresami; przy kwerendzie warto sprawdzać warianty polskie, jidysz, hebrajskie, niemieckie i rosyjskie,
• część nowszych numerów jest widoczna w serwisie, ale ze względu na prawa autorskie można je otworzyć wyłącznie w budynku National Library of Israel,
• zasady pobierania i dalszego wykorzystania zależą od konkretnego tytułu. Niektóre gazety są w domenie publicznej, inne podlegają ograniczeniom właścicieli praw,
• prasa jest źródłem historycznym, więc przy interpretacji trzeba uwzględniać profil polityczny, religijny i społeczny gazety, jej grupę odbiorców oraz warunki, w których była wydawana.