Libraria

LIBRARIA to cyfrowe archiwum historycznej prasy rozwijane przez ukraińską firmę Archival Information Systems we współpracy z bibliotekami, archiwami i instytucjami naukowymi w Ukrainie oraz za granicą. Projekt rozpoczął się w 2012 roku i ma na celu digitalizację periodyków związanych z Ukrainą oraz społecznościami zamieszkującymi jej historyczne regiony. Obecnie obejmuje ponad 800 tys. stron z ponad 400 tytułów w językach ukraińskim, polskim, niemieckim, rumuńskim, jidysz, krymskotatarskim i rosyjskim.

Serwis udostępnia nie tylko skany stron, lecz także rozpoznany tekst i strukturę numerów. Pozwala prowadzić wyszukiwanie pełnotekstowe, przeszukiwać tytuły artykułów i podpisy ilustracji oraz filtrować materiały według miejsca i daty publikacji.

Najlepsze do:

• szukania historycznej prasy ukraińskiej,
• badań nad historią Ukrainy w XIX i XX wieku,
• szukania polskojęzycznej prasy wydawanej na terenach dzisiejszej Ukrainy,
• badań nad Galicją, Wołyniem i Bukowiną,
• wyszukiwania prasy żydowskiej wydawanej po polsku i w jidysz,
• badań nad wielojęzycznością i wielokulturowością Europy Środkowo-Wschodniej,
• szukania prasy ukraińskiej z okresu rewolucji i walk o państwowość,
• badań nad prasą radziecką z lat 20. XX wieku,
• szukania gazet wydawanych podczas okupacji niemieckiej w latach 1941–1944,
• badań nad prasą ukraińskiej emigracji i obozów dla displaced persons po II wojnie światowej,
• korzystania z ukraińskich periodyków akademickich i historycznych; osobna kolekcja obejmuje m.in. „Записки Наукового товариства імені Шевченка” oraz „Архіви України”,
• wyszukiwania nazwisk, miejscowości i organizacji bezpośrednio w OCR gazet,
• szukania artykułów po tytule oraz ilustracji według podpisów,
• prowadzenia szerszej kwerendy razem z POLONĄ, ANNO, Historical Jewish Press, Europeana Newspapers, Gallica, Deutsches Zeitungsportal, Szukaj w Archiwach i bibliotekami cyfrowymi Ukrainy. LIBRARIA jest szczególnie cenna tam, gdzie historia Polski, Ukrainy, społeczności żydowskich i dawnej monarchii austro-węgierskiej nakładają się geograficznie.

Na co uważać?

• LIBRARIA jest projektem komercyjnym. Pełny dostęp do skanów numerów i rozpoznanego tekstu wymaga obecnie płatnego konta, choć część materiałów demonstracyjnych można przeglądać bez abonamentu,
• biblioteki i instytucje mogą uzyskać dostęp na podstawie osobnej umowy, zwykle przez adresy IP w czytelniach,
• archiwum nie jest kompletną bibliografią całej prasy ukraińskiej; projekt wybiera i digitalizuje konkretne kolekcje we współpracy z instytucjami posiadającymi oryginały,
• dostępne lata różnią się między tytułami, a część kolekcji jest nadal uzupełniana,
• dominują materiały historyczne z XIX i pierwszej połowy XX wieku, ale w bazie znajdują się również późniejsze periodyki akademickie, np. „Архіви України” za lata 1965–2001,
• OCR może zawierać błędy, szczególnie przy starych krojach pisma, wielokolumnowym składzie oraz tekstach w jidysz, cyrylicy i dawnych odmianach ortografii,
• przy wyszukiwaniu osób i miejsc warto sprawdzać kilka wersji nazwiska lub nazwy geograficznej w różnych językach i alfabetach,
• kolekcje obejmują prasę o bardzo różnych profilach politycznych i ideologicznych, w tym materiały propagandowe; osobna kolekcja zawiera 268 tytułów wydawanych na terenach okupowanych przez Niemcy w latach 1941–1944,
• obecność gazety w LIBRARIA nie oznacza, że wszystkie jej numery zostały zdigitalizowane.